Motyl T.K.

Barwy Mazowsza

Mazowsza brylantowa łaska, chciałoby się strawestować słowa Mariana Hemara (1901-1972), który tak właśnie wyraził swój zachwyt rodzinnym Lwowem, jedynym takim miejscem, przestrzenią uczłowieczoną, nacechowaną wartościami. Jedna jest już tylko kraina taka przekonuje Tomasz Motyl w książce Barwy Mazowsza – dedykowanej mieszkańcom i miłośnikom regionu – sławiąc urodę tej historycznej dzielnicy Polski, położonej w dorzeczu środkowej Wisły. Pastelami i poetycką prozą maluje piękno i niezwykłość ziemi bliskiej, serdecznie znajomej. To tu po raz pierwszy zdumiało się i zachwyciło serce dziecka. To tu siadał na polnym kamieniu, obracając w dłoniach źdźbło trawy. A obok, na miedzy stara grusza… Rodzinne Mazowsze, uwiecznione w licznych pastelach, mieni się tysiącem barw. Nie są to jednak zwykłe, rodzajowe obrazki. Każdy z nich przemawia z głębi metafory, za każdym kryje się metafizyka i wielka historia. To charakterystyczna cecha wszystkich książek Tomasza Motyla, sprawiająca szczególną radość czytelnikom, podążającym śladami artysty, odsyłającego nas do bogatych kontekstów historycznych i kulturowych. I tak, uwieczniony tu niegdyś potężny dąb Mieszko I, ostatni przedstawiciel prastarej Puszczy Mazowieckiej (…) wciąż żyje, a jego barwne liście w jesienny poranek szumią o tym, czego były świadkiem przez stulecia… otwiera przestrzeń czytelniczych doświadczeń, w której pojawia się bohater powieści Marii Rodziewiczówny Dewajtis (1888), olbrzymi prastary dąb w dąbrowie położonej w widłach Dubissy i Ejni, w którego pobliżu stała przed wiekami świątynia boga Aleksota. Gdy jesienią dąb tracił liście, Żmudzini szeptali: „Dewajtis opłakuje stare czasy”. Ten dąb stał się równie sławny jak dęby Abrahama w dolinie Mamre pod Hebronem. Ale to nie dęby, długowieczne drzewa, symbole siły i trwania, lecz wierzby stanowią nieodłączny element mazowieckiego krajobrazu. Kojarzą się żywo z Żelazową Wolą, a ich wiotkie, długie gałązki „płyną” gdzieś w muzyce Chopina... [full text in Polish]